یکی از شاخصه های اصلی ملت در عصر جدید، وجود نظام اقتصادی قدرتمند در سایه دولتی ملی است. تهدیدپذیری اقتصادی، منجر به تهدید نظام سیاسی می شود و فروپاشی اقتصادی یک نظام سیاسی بی شک یکی از عناصر و مولفه های هویت ملی را تهدید می کند. منطقه، پر تنش خاور میانه و وجود کشورهای رقیب و دشمن ایران در منطقه، می تواند عوامل بیرونی این تهدید هویتی در نظر گرفته شود؛ به طوری که بر اساس سند چشم انداز بیست ساله، ایران در افق 1404 ه-ش باید به جایگاه اول اقتصادی منطقه دست یابد. این مقاله، با معرفی مفهوم تهدید پذیری اقتصادی و تعیین ابعاد، مولفه ها و شاخص های آن، به بررسی یکی از عوامل استراتژیک شناخت تهدیدات هویت ملی (تهدیدات اقتصادی) می پردازد. بر اساس الگوی ارایه شده، کشورهای برخوردار از رشد اقتصادی مستمر و درونزای بالاتر، توزیع عادلانه تر و استقلال اقتصادی بیشتر، کمتر در معرض تهدیدات اقتصادی هستند. در نتیجه نظام سیاسی و هویت ملی آن ها کمتر در معرض خطر است. در ادامه، شاخص ترکیبی تهدیدپذیری اقتصادی (ETI) معرفی، و روند تغییرات آن طی دوره زمانی 2005-1995 محاسبه شده است.با توجه به نتایج به دست آمده، اقتصاد ایران از نظر توزیع عادلانه، استقلال اقتصادی و تهدید پذیری کلی اقتصادی در مقایسه با اقتصاد کشورهای عربستان، ترکیه و رژیم اشغالگر قدس در معرض تهدیدات بیشتری است و در بعد رشد درونزای اقتصادی از میان کشورهای یاد شده در مقایسه با عربستان سعودی دارای وضعیت بهتری می باشد.

تحولات اخیر بین المللی از جمله خطر حملات تروریستی، جنگ پیش گیرانه آمریکا برای حفظ سلطه جهانی خود، گسترش سلاح های کشتار جمعی، تهدیدی برای صلح و تضعیف ابزارهای ایجاد صلح محسوب می شوند. این پژوهش سعی دارد به این سوال پاسخ دهد که با توجه به تهدیدات اخیر علیه صلح بین المللی از طریق چه مکانیزم های می توان صلح سازی را تقویت کرد؟ به نظر می رسد که با به کارگیری ابزارها و نهادهایی هم چون سازمان ملل متحد، تقویت حقوق بین الملل، پلیس انتظامی سازمان ملل، تعقیب و بازداشت جنایتکاران بین المللی می توان به روند صلح سازی و بهبود صلح کمک کرد.

یکی از روش های مناسب فهم تهدیدها، طبقه بندی آنها بر اساس شاخص و مولفه های متفاوت است. طبقه بندی تهدیدها، ابعاد و زوایای مختلف آن را نمایان می سازد و به برآورد تهدیدها، سیاستگذاری و تدوین رهنامه و راهبردهای مقابله با آن کمک می کند. یک نوع طبقه بندی از تهدیدها که در سال های اخیر و به ویژه در داخل ج.ا. ایران مورد توجه قرار گرفته است، طبقه بندی تهدیدها بر مبنای «روش اعمال و پیامد تهدید» است. براین اساس، تهدیدهای امنیت ملی به تهدیدهای سخت، نیمه سخت و نرم تقسیم شده است. این طبقه بندی تهدیدها، برای تبیین راهبرد جنگ نرم غرب در مقابله با نظام جمهوری اسلامی بر اساس ضرورت های کشور ساخته شده است. بیشتر کارشناسان نظامی، امنیتی و فرهنگی دهه اول انقلاب اسلامی را دهه تهدیدهای امنیتی (نیمه سخت) و نظامی (سخت) و آغاز دهه سوم را همزمان با دهه شکل گیری تهدیدهای فرهنگی- اجتماعی (تهدیدهای نرم) معرفی می کنند. دراین مقاله تلاش گردیده با معیارهایی از جمله ماهیت، ویژگی ها، هدف ها، ابزار، روش و پیامد، تهدیدهای سه گانه سخت، نیمه سخت و نرم بررسی تطبیقی گردید. این نوع طبقه بندی می تواند، به تبیین و شناخت تهدیدهای کنونی کشور کمک نماید.

ذیل بند 4 از ماده 2 منشور ملل متحد، تهدید به توسل به زور در روابط بین المللی منع گردیده است. مقرره اخیر در درجه اول دلالت به تهدیدات نظامی غیرقانونی دارد لیکن منشور هیچ اشاره ای به خصوصیات این نوع از تهدیدات نکرده است. از طرفی نظر به وجود واژگانی همچون دفاع پیش دستانه که احساس یک تهدید نظامی قریب الوقوع را جواز توسل به زور می داند، آشنایی با شاخص های مؤثر در تشخیص تهدید نظامی قریب الوقوع ضروری به نظر می رسد. پرسش اصلی تحقیق حاضر آن است که یک تهدید نظامی غیرقانونی دارای چه ویژگی هایی است و چگونه می توان یک تهدید نظامی قریب الوقوع را از یک تهدید نظامی منفعلانه تفکیک کرد؟ در این تحقیق نویسندگان از روش توصیفی-تحلیلی استفاده نمودند تا به پرسش فوق پاسخ معقولی ارائه دهند. یافته های تحقیق با تأکید بر شش شاخص مجاورت، زمان مورد نیاز جهت عملیاتی شدن تهدید، هویت کارگزار تهدید، دامنه و زمینه تهدید، هدف تهدید و سطح روابط بین المللی به پرسش فوق پاسخ داده است. در نهایت نویسندگان با استناد به برخی از اسناد و معاهدات بین المللی به راهکارهای قانونی مقابله با تهدیدات نظامی غیرقانونی از منظر حقوق بین الملل پرداختند.

هرگونه چالشی که در برهه ای خاص متوجه جامعه ای شود، در اصطلاح درقالب بحران جای می گیرد. مدیریت موقعیت بحران، دست کم در پنجاه سال اخیر، به عنوان راهبردی کاربردی و کلاسیک برای خاموش کردن انتقاد در رسانه ها کاربرد داشته است و انتظار می رود رسانه نیز آن را بپذیرد و با آن همگام شود. البته نمی توان ادعا کرد تمام بحران ها رسانه ای هستند، اما بسیاری از آنها از طریق رسانه ها ایجاد می شوند.به طور کلی کارکرد امنیتی رسانه ها در جامعه کنونی، اهمیت غیرقابل انکار یافته و شرایط خاص ملی، منطقه ای و جهانی و پیچیدگی اوضاع سیاسی، بر اهمیت این کارکرد افزوده است. رسانه ها، به دلیل وابستگی های ایدئولوژیک و حزبی خود از زوایای فکری مختلفی به تحولات جامعه می نگرند و در انعکاس و برجسته سازی این تحولات و رویدادها، به شیوه های مختلف عمل می کنند. در این مقاله، به تهدیدهای رسانه ای (البته با تاکید بر رسانه های غرب) و بحران های حاصل از آن و نحوه مدیریت این بحران ها پرداخته شده است.

اتحادیه ملل جنوب شرق آسیا (آسه آن) در سال 1967 میلادی به منظور مقابله با تهدید کمونیسم در منطقه جنوب شرق آسیا به وجود آمد، اما با گذشت زمان اعضای آسه آن اهداف و فعالیت های این سازمان را گسترش دادند و در حوزه های دیگر از جمله اقتصادی و تجاری، سیاسی، امنیتی و فرهنگی به تعمیق همکاری ها پرداختند، به نحوی که امروزه این نهاد منطقه ای به عنوان یکی از الگوهای موفق همگرایی منطقه ای در آسیا قلمداد می شود. آن چه که در این مقاله بررسی می شود نحوه مواجهه آسه آن با تهدیدات جدید امنیتی از قبیل جرائم فراملی، گسترش سلاح های کشتار جمعی و تروریسم است. سوالی که به آن پاسخ داده خواهد شد این که آسه آن چه اقداماتی را برای مقابله با تهدیدات امنیتی جدید انجام داده است و آیا این اقدامات کافی بوده است یا خیر؟ به همین منظور برای پاسخ به سوال های گفته شده در ابتدای تهدیدات امنیتی جدید در دوره پس از جنگ سرد ارایه می شود و در ادامه شاخص های این تهدیدات از جمله جرایم سازمان یافته فراملی، گسترش سلاح های کشتار جمعی و تروریسم و نحوه برخورد آسه آن با این تهدیدات مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در آخر هم نتیجه گیری بحث ارایه خواهد شد.

مقاله حاضر در پی پاسخ گویی به این پرسش است که تهدیدهای سایبری چگونه بر امنیت ملی تاثیر می گذارند و این اثرگذاری در چه ابعادی خود را نمایان می سازد. در پاسخ می توان گفت این تهدید به علت برخورداری از ویژگی هایی چون قیمت پایین ورود، گمنامی و تاثیرگذاری شگرف، پدیده ای به نام انتشار قدرت را به وجود آورده است که نه تنها باعث شده دولت های کوچک از ظرفیت بیشتری برای اعمال قدرت در این فضا برخوردار شوند، بلکه منجر به ورود بازیگران جدیدی همچون شرکت ها، گروه های سازمان یافته و افراد به معادلات قدرت جهانی شده است. بنابراین، این پدیده امنیت ملی را از ابعاد مفهوم امنیت، دولت محوری در امنیت، بعد جغرافیایی تهدید، گستردگی آسیب پذیری ها، شیوه مقابله با تهدیدها و تعدد بازیگران در این عرصه، تحت تاثیر قرار داده است.